Kamis, 31 Juli 2014

Asal Usule Catur/ Asal Usul Catur, di dalam Bahasa Jawa/ chess origin stems, in Javanese


Asal Usule Catur/ Asal Usul Catur, di dalam Bahasa Jawa
(Sumber/ Source:Anonim.2014.Asal Usule Catur.Dalam Koran Pandhawa, tanggal 2 Juli 2014.)
(Rewritten by/ Diketik kembali oleh: Dimas Erda Widyamarta.2014. please follow blog/ silahkan ikuti blog: www.ithinkeducation.blogspot.com or www.ithinkeducation.wordpress.com)
            Ing Indonesia olahraga catur akeh kang seneng, malah nalika ana event ing nasional olahraga catur mesthi dikatotake. Semono uga ing lingkungan desa tumekan RT, olahrarga catur tetep ngregengke suasana. Kang kaya mangkono iku ora nggumunake, sebab olahraga iki persiapan lan biayane cukup murah, uga ora mbutuhake panggon kang jembar.
            Malah ing warung kopi, uga nyedhiake sarana olahraga iki. Yaiku papan lan buah catur. Sebab ora sithik kang seneng ngopi karo ngguwak ati supek sinambi dolanan catur. Tumrape kang duwe warung, bisa kanggo nark kawigatene pelanggan. Kadadeyan kang kaya mangkono, mesthine beda karo catur jaman pisanan dimainake. Catur mbiyen among kanggo olah ragane para bangsawan ing sajerone tembok keraton. Karana kaya mangkono catur uga sinebut the royal game. Dene saka ngendi satemene olahraga catur iku, tumekane saprene para pakar isih duwe panemu kang wis nyawiji.
            Catur mulai dadi permainan, wiwit abad kanem. Miturute H.J.R. Muray kangnulis buku A. History of Chess (Th.1913), catur iku asale saka Negara India. Ing India olahraga iki dikenal kanthi sebutan chaturanga. Kang nduweni teges patang unsure kang ora bisa pinisah. Sebab mula bukane buah catur iku mung ana papat. Kang miturut mistisisme India Kuna catur dianggep dadi sanepane alam, kang digathokake karo patang unsure uriping manungsa. Dene patang unsure uriping manungsa iku, geni, angin, lemah lan banyu.
            Dene carane mainake catur makili unsure kang diduweni manungsa ing uripe. Yaiku kepinginane manungsa kangg nggayuh kamulyaning urip. Ing olahraga catur iki ana sanepane urip, ana panguwasane, nafsu kang pingin ngalahake, ana kang tumindak licik, lan akeh wewarah urip liyane manggon ana ing olahraga catur.
Ananging Muhammad Ismail Sloan, nduwepanemu saje ing babagan catur. Muhammad Ismail Sloan ora sarujuk karo panemune Murray. Miturute Muhammad Ismail, umpama catur iku asale saka India ing abad kanem, mesthine catur wus disebutake ing buku Sanskrit India. Pranyata malah ing Cina malah akeh pujangga kang nyebut permainan catur ing syair kang ditulis. Mulane, Muhammad Ismail sloan malah sarujuk menawa catur iku asale saka Cina.
            Ananing wektu semona, catur beda karo saiki. Papan utawa bidak catur ora kothak ananging bunder. Buah capture uga among ana papat. Yaiku, raja, benteng, satriya (kuda), dan uskup (gajah). Mangkono pamawase Muhammad Ismail Sloan.
Dene abad kaping menem, iku catur wus digawa wong Islam saka India lan Persia lan saindenge ndonya. Sebab nalika kholifah Ali bin Abu Tholib, catur wus sering dimainake. Malah nalika jaman Kholifah Harun Al-Rasyid, Kholifah maringi hadiah marang raja ing Eropa, pendiri dinasti Carolia, yaiku Charlemagne arupa papan lan catur.
            Abad kaping wolu, catur nyebar ing Eropa. Nalika iku bangsa Moor nyebarake Islam ing Spanyol. Sehingga catur kajaba nyebar ing daratan Eropa, uga ing Jerman, Italia, Belanda, Inggris, Irlandia, lan Russia. Ing indonesa olahraga kang nganggo utek iki digawa dening bangsa Belanda nalika nyebarake system monopoli. Ing Eropa catur ngalami owah-owahen kang akeh. Antarane papan, malih koyhak kanthi rupa ireng lan putih. Mbiyen, rupane kothak iku during ireng putih, sehingga catur ing ngendi wae bisa dimainake, kanthi cara gawe garis-garis. Malah biasane akeh kang dolanan catur ing pinggire pantai kanthi gawe garitan ing sandhuwure pasir. Kadadeyan owah-owahan iki ing abad kaping 10. Lan saka Wropa uga catur ana pranatan, yen poin iku oleh maju rong langkah ing langkah kawitan, dene ratu bebas obahe, pingin yang ngarep utawa diagonal (Intisari; Maret 2007 lan maneka warna sumber liyane.)